donderdag 23 april 2020

Weekgreep #20-4

9. Annemarie van den Brink en Suzanne Wouda Oorlog in inkt
Elk jaar in maart en april menen uitgevers weer dat er nog lezers moeten zijn die gaan geloven dat er ondanks inmiddels vijfenzeventig jaar bevrijding toch nog verhalen zijn over de Tweede Wereldoorlog die niet verteld zijn. Mondjesmaat verschijnen er boeken die echt anders zijn. Ik heb daarbij een zwak voor dat andere perspectief, zoals het originele en goed gedocumenteerde Een aap op de WC van Joukje Akveld of de frisse invalshoek van Verboden te vliegen van Martine Letterie. Dit jaar ben ik onder de indruk geraakt van Oorlog in inkt van Annemarie van den Brink en Suzanne Wouda. De schrijvers bestudeerden in het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie dagboeken van oorlogskinderen en zochten de auteurs op, die vaak nog in leven bleken.

woensdag 4 maart 2020

Weekgreep #20-03

8. Robbert-Jan Henkes en Aart Clerkx De bende van Lieke
Henkes kan schrijven, dat weten we al van zijn swingende vertalingen van Russische gedichten en van zijn eigen poëzie in Wit als een wat. Lieke heeft twee bendes: een in haar kamer en een op straat, met haar vriendinnen. Ze maken de gekste dingen mee, in sterk geschreven kort proza. Geïllustreerd door alternatieve striptekenaar Aard Clerkx (1945). Dat maakt het geheel wel erg jaren zestig, zeventig en tachtig. De buitenspeel- en verveeljeugd van Henkes (1962) en trouwens ook die van mij. Daarom viel het me ook niet direct op hoe vertrouwd het voelde. Geen computer of telefoon te bekennen. 9+

7. Ed Franck en Thé Tjong-Khing Panda & Eekhoorn
Thé Tjong-Khing is een van de weinige, zo niet de enige, illustrator die niet illustreert maar vertelt. Hij doet dit niet door zijn tekeningen te vullen, maar juist door zorgvuldig te kiezen welke momenten hij laat zien en veel weg te laten. Eigenlijk hoeft daar geen tekst bij. Zijn tekeningen zijn zo aanwezig, dat hij vooraan zou moeten staan in de titelbeschrijving en maken ook dit boek een feest om te bekijken. De tekst van Ed Franck - in eigen land een grootheid, hier bij het publiek nauwelijks bekend - is teleurstellend. Meteen in het eerste verhaal gaat het al mis, als Panda en zijn vriend Eekhoorn de maan proberen te pakken. Dat mislukt, omdat de trap van bamboe breekt onder het gewicht van Panda, die te veel bamboe heeft gegeten. Ze besluiten dat ze de maan niet hebben, maar wel iets belangrijkers. Het zou allemaal best grappig kunnen zijn, als het niet zo dromerig en zoet en als een gedicht, maar toch weer net niet, was opgeschreven. Zeker in vergelijking met bestaande, zoveel overtuigender geportretteerde helden de eekhoorn en de mier van Toon Tellegen en vos en haas van Sylvia Vanden Heede, een onnodige exercitie. 6+

6. Carlo Frabetti en Wendy Panders: Alice in Wetenschapswonderland
Nummer twee van dezelfde auteur, in de herkenbare stijl van Wendy Panders. Die noemde ik al eerder een aanwinst. Galileo, Newton, Curie: ze staan er allemaal in. Jammer dat vertaalster Lies Lavrijsen van het Spaanse* (verwarrende achternaam, Frabetti) 'física' in het Nederlands 'wetenschap' maakt, terwijl het natuurlijk om de natuurwetenschappen gaat. Geeft een minder mooie titel, maar ook minder discriminerend. Na het vorige boek over wiskunde kan Fabretti nog wel even vooruit, voor hij álle wetenschap gehad heeft. Dat is zeker geen kritiek op dit goed geschreven en vertaalde en meeslepend geïllustreerde boek. 10+

*In reactie op de opmerking van Lies Lavrijsen, zie onder. Frabetti werd geboren in Bologna maar woont en werkt (en schrijft kennelijk) in Spanje en in het Spaans. De Italianen zeggen 'fisica', de Spanjaarden 'física'.

woensdag 26 februari 2020

Sterke nominaties WPP 2020

Bizar, Sjoerd Kuyper (Uitgeverij Hoogland & Van Klaveren)
Brons, Linda Dielemans en Sanne te Loo (Fontaine Uitgevers)
Flin of de verloren liefde van een eenhoorn, Henry Lloyd en Laurens Rawie (Em. Querido’s Uitgeverij)
IJzerkop, Jean-Claude van Rijckeghem (Em. Querido’s Uitgeverij)
Uit elkaar, Bette Westera en Sylvia Weve (Uitgeverij Gottmer)
Zwerveling, Peter Van den Ende (Em. Querido’s Uitgeverij)

dinsdag 18 februari 2020

Weekgreep #20-02

5. Mark Janssen Raar
Mark Janssen is lekker bezig. Vorig jaar maakte hij indruk met Stop! Monsters! en zijn interpretatie van De kleine prins, vrijdag verschijnt alweer een prentenboek van eigen hand. Sinds deze illustrator voor zichzelf is begonnen, weet hij telkens te verrassen is het elke keer weer spannend waar hij mee komt. Maak je maar klaar voor Raar, want die is zeer de moeite waard.

4. Eva Eland Waar geluk begint
Voor Als verdriet op bezoek komt was ik nog wel te porren. Daarin komt een zwaarmoedige lichtblauwe Barbapapa bij een meisje op bezoek. Langzaam leert ze met hem leven. Mooie metafoor, maar wel wat zoet. In Waar geluk begint slaat dat een beetje door. Zelfde principe, nu met geluk als roze spookje. Eva Eland is Nederlander, maar werkt vanuit Londen en in het Engels. Aangezien er geen vertaler in het colofon staat, neem ik dat ze het zelf ook in het Nederlands schrijft.

3. Pieter Koolwijk en Linde Faas Gozert
Ties heeft een vriend die niemand kan zien. Samen gaan ze op de ene na de andere geheime missie, die steevast verkeerd afloopt. Net als je denkt dat Koolwijk de vertrouwde lijnen volgt, neemt het verhaal een verrassende wending. Sterke nieuwe jeugdroman van Pieter Koolwijk, waarin hij opnieuw stelling neemt voor fantasie en wie anders is. Eerder schreef hij Bens boot, Prutje en de boeken over Vlo en Stiekel, die mij wat minder wisten te bekoren. Gozert maakt grote indruk. Zoals zijn meeste werk, geïllustreerd door Linde Faas.

2. Andy Griffiths en Terry Denton De waanzinnige boomhut van 117 verdiepingen
Hij is er weer, een nieuwe editie voor de mateloos populaire serie over de steeds groter wordende boomhut, waarvan bijna niemand uit zijn hoofd kan roepen hoeveel delen er nu zijn. Er is maar een ding jammer aan deze serie: beetje jongen leest het in een avond en een ochtend uit en dan begint het grote wachten weer. De serie vol slapstick is diepzinniger dan je denkt. Er is een verhaalpolitie en een archiefmonster en er treden diverse bekende kinderboeken in op. Intertekstualiteit, mevrouw. Vertaler Edward van de Vendel heeft het er maar druk mee gehad. 8+

dinsdag 4 februari 2020

Weekgreep #20-01

1. Herman van de Wijdeven Leugenaar leugenaar
Na de vaste kwakkelmaand januari het eerste interessante boek van dit jaar: Leugenaar leugenaar van de toneelschrijver Herman van de Wijdeven. Rauw en nukkig tekent Charlie het onaangekondigde vertrek van haar vader op en alles wat daarna gebeurt. Er valt met niemand over te praten. Dat moet wel vlammend uit de hand lopen. Van de Wijdeven kan van die dialogen schrijven waaronder van alles sluimert. Dat is voor een toneelschrijver dan weer niet zo verrassend. Als romanschrijver voegt hij daar treffende details aan toe, zoals meteen al aan het begin het bijzondere geheim dat Charlie met haar vader deelt. Het is een klein, ogenschijnlijk onschuldig geheim, dat toch blijft zeuren. Knap. Bij zijn jeugddebuut in 2013 wenste ik hem een uitgever toe die beter bij zijn kaliber past en dan toch tenminste een verpletterend omslag. Dat eerste lukte hem al met het veel minder geslaagde Meneer Jules of het einde van alles. Ook dat laatste is nu, dankzij Karst-Janneke Rogaar, meer dan geslaagd.

zondag 15 december 2019

Weekgreep #1945

222. De Meest Gewaardeerde Weekreep nr. 1: Derk Visser Drama Queen
Da's leuk. Mijn eigen favoriet werd ook door jullie op de eerste plaats gezet. Dat is nog eens een mooie afsluiting van een jaar lang vijf korte besprekingen per week, met een klein beetje meer en minder hier en daar gebracht tot 222 korte besprekingen. Dank voor jullie lezen, duimen en delen. Tot volgend jaar!

221. Meest Gewaardeerde Weekgreep nr. 2: Janneke Schotveld Het Kattenmannetje en andere sprookjes
Dit boek kreeg zoveel positieve reacties van jullie, dat het net geen eerste plek werd. Twee koninginnen willen graag een kindje. Maar hoe leggen ze dat aan? Ze weten van twee koningen dat die een fee hebben ingehuurd, maar ze hebben geen zin in dat moderne gedoe. Ze komen op het idee om het ouderwets te doen. Met de lakei? Nee, nóg ouderwetser. Maar zakendoen met een ooievaar blijkt nog niet zo eenvoudig. Het fijne van de sprookjes van de succesvolle Superjuffie-auteur Janneke Schotveld, dit is al haar tweede bundel, is dat ze niet alleen zo vanzelfsprekend eigentijds, maar vooral zo grappig zijn.

220. Meest Gewaardeerde Weekgreep nr. 3: Edward van de Vendel en Martijn van der Linden Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikel
Het blijft de geestigste titel van het jaar en wat een geweldig concept: gedichten waar je wat aan hebt. En, in het licht van afgelopen weken veelbesproken ontlezing onder pubers, ook alleen maar actueler geworden. Ik wijs graag over het stom mogen vinden van lezen - erop aansturen dat mensen lezen leuk gaan vinden is contraproductief - en dat is precies dat dit boek in het laatste gedicht thematiseert. Iedereen die lezen van boeken in het algemeen en gedichten in het bijzonderen een warm hart toedraagt, zou niet alleen de inhoud van deze bundel, maar bovenal de even sympathieke als tegendraadse geest erachter ter harte moeten nemen. Ik besprak de warm aanbevolen bundel hier in mei en twee keer in de Volkskrant. Zelf had ik dit boek op de tweede plek van mijn top drie staan, jullie duimden het naar de derde plek in mijn top vijf. Maar wat maakt het uit. Een winnaar blijft het.

219. Meest Gewaardeerde Weekgreep nr. 4: Simon van der Geest en Karst-Janneke Rogaar Het werkstuk
In november verscheen, een jaar later dan gepland, eindelijk het nieuwe boek van Simon van der Geest, waarin hij net als in Spinder samenwerkt met Zilveren Penseelwinnares Karst-Janneke Rogaar. Een heel gelukkige samenwerking is dat. Van der Geest schreef misschien niet zijn beste, maar wel zijn dikste en meest meeslepende en spannende jeugdroman en bezoekt vertrouwde thema's: veel biologielessen met vieze, knap geschreven details en familiegeheimen die relaties stevig onder druk zetten. Jullie duimden Het werkstuk, dat ik zowel hier als in de Volkskrant besprak, naar een vierde plek.

218. Meest Gewaardeerde Weekgreep nr. 5: Arend van Dam Iemand in het bijzonder
De Weekgreep bestaat niet zonder jullie. Eerder vertelde ik al welke drie boeken ik de beste van het jaar vond. Nu wil ik graag vertellen welke vijf boeken jullie de beste vonden, afgaande op jullie reacties. Ik heb daarom van 217 Weekgrepen geteld hoe vaak die jullie duimpjes en hartjes hebben gekregen én hoe vaak jullie die gedeeld hebben (dat reken ik als drie duimpjes of hartjes). Is dat helemaal eerlijk? Vast niet. De boeken die ik in de Volkskrant besprak, heb ik twee keer gedeeld. Toch zijn er winnaars bij, die ik niet in de Volkskrant besprak. Ook zijn er boeken die ik daar wel besprak, die wat lezerspunten betreft niet in de buurt van de top vijf kwamen. Zo werd dit een lijstje van ons samen, waar jullie invloed op hebben gehad. Op nummer vijf: Arend van Dam, Iemand in het bijzonder. Van Dam stelt dat de helft van de Nederlandse straatnamen van vrouwen zou moeten zijn, en doet vast een voorschot met een goed onderbouwde kandidatenlijst. Ik besprak het boek in oktober, het kwam niet in de Volkskrant, maar jullie duimden het naar de vijfde plek op deze lijst.

217. Yvonne Jagtenberg Hup, Herman!
Wat heerlijk om dit nieuwe prentenboek van Yvonne Jagenberg te lezen en bekijken in het licht van haar Gouden Penseel en de prachtige, bevlogen, ontroerende en emotionele toespraak die daarop volgde tijdens de prijsuitreiking eerder dit jaar. Herman het hangbuikzwijn is de beste in modderen en wroeten, maar wie ziet dat? Er gaat veel meer aandacht naar opschepperige kippen, die kakelen bij ieder ei, en de haan, zo trots dat hij weer als eerste wakker is. Herman begint aan een wedstrijd waarin hij iedereen verslaat, maar als hij onderweg een modderpoel tegenkomt, vergeet hij waar hij ook alweer mee bezig was. Winnen is leuk, maar modderen en wroeten: dát is Herman. En daarmee sluit ik mijn eigen race om 222 korte besprekingen maken in 2019, wat nieuwe titels betreft, af. In de komende vijf laatste stukjes bespreek ik de beste en meest gewaardeerde boeken van het afgelopen jaar. 5+

zondag 8 december 2019

Weekgreep #1944

216. Ghislaine Roman en Tom Schamp Oef, wat een geluk
Een mooie nieuwe versie van Het huisje dat verhuisde, een van mijn meest favoriete prentenboeken ooit. Een eikeltje komt op de grond terecht en overleeft de ene na de andere bedreiging: de eekhoorn, een slak, de herfst, een storm, houthakkers, huizenbouwers en wordt uiteindelijk de uitverkoren plek voor een boomhut. De boom groeit op de plek waar de eikel ooit terechtkwam, het landschap verandert veel heftiger dan de boom zelf. We hoeven niet te winnen in het bestaan, het feit dát we bestaan is al een enorm geluk. Mooie boodschap, ook al mag je je afvragen of eindigen in een tuin met een hut in je kruin nu het ultieme levensideaal is van de eik. Maar dat terzijde. 5+

215. Henry Lloyd en Laurens Rawie Flin of de verloren liefde van een eenhoorn
Een bijzonder, on-Nederlands aandoend eerste kinderboek onder deze namen, waarvan Edward van de Vendel weet te melden dat het allebei pseudoniemen zijn van dezelfde persoon. Flin wordt geroofd door twee arenden en groeit de eerste vijf jaar van zijn leven op in een nest. De arenden vinden het ook wel gek dat hun ei niet uitkomt en ook nadat hij uit het nest is gevallen niet gaat vliegen. Hippen kan hij wel heel goed. Pas van een dwerg met twee ruziënde hoofden (erg grappig) leert hij praten en dat hij een mens is. Oerverhaal van het wolfskind en hoe die dan de wereld leert kennen vanuit niet-menselijk perspectief, op een intrigerende en frisse manier opnieuw verteld. 10+

214. Thijs Goverde Wisselkinderen
Na een aantal delen in de serie voor achtjarigen over Jorrik de Ork, komt Thijs Goverde met een vuistdik fantasy-verhaal voor iets oudere lezers. IJsbrand is de zoon van een plaatselijke heer, maar ook van de duivel. Dat beweren tenminste alle andere kinderen, vanwege zijn wijnvlek. Als IJsbrand er vandoor gaat en de wijde wereld intrekt, ontdekt hij dat er veel meer zwervende bijzondere kinderen zijn die om die reden worden buitengesloten. Eenmaal samen, blijken ze juist over magische krachten te beschikken. Een thema dat de geroutineerde sprookjes- en verhalenverteller Goverde na aan het hart ligt. Goverde is naast schrijver ook cabaretier en schreef ook de humoristische serie Donderkat. 11+

213. Jenny Jägerfeld Comedy Queen
Gevaarlijk uitgangspunt: je voornemen om grappig te worden. Daarmee ligt de lat meteen hoog, in dit Nederlandse debuut van de Zweedse Jenny Jägerfeld. Maar Sasha van twaalf, van wie de depressieve moeder is overleden en de vader stiekem huilt onder de douche, slaagt er op tragikomische wijze meteen in zodra ze begint met niet op haar moeder te lijken. Stap een: haar eraf. Geweldige scène, met veel 'ziek, 'zo van' en 'zeg maar' vertaald door Bernadette Custers. 11+

212. Hovhannes Toemanjan Het vogeltje en andere Armeense sprookjes
Dat sprookjes alleen nog tot de jeugdliteratuur worden gerekend is onrecht. Dat laat deze zeer prettig door Anna Maria Mattaar vertaalde bundel van Armeense sprookjes, opgeschreven door Hovhannes Toemanjan, maar weer eens zien. Sprookjes waren de levenslessen, maar ook de moppen van het volk en zeker niet alleen bedoeld voor de jeugd. De Dichter aller Armeniërs hoorde ze als oudste zoon van de dorpspastoor van zijn moeder, uit het hoofd en met een wijze en geestige boodschap voor iedereen die luistert. Met tekeningen van Harmen van Straaten. Aanrader! 7+

211. Ali Benjamin Op zoek naar Paulie Fink
Je zal maar op een bijzondere middelbare school in een klas van tien leerlingen terechtkomen en ontdekken dat je op de plek zit van een legendarische leerling die op mysterieuze wijze is verdwenen. De Mitchell School heeft kleine klassen, geiten om te verzorgen en besteedt veel aandacht aan filosofie. Eigenaardigheid van leerlingen wordt op prijs gesteld. De verdwenen Paulie Fink was de eigenaardigste ooit. Caitlyn, de nieuwe, heeft er in eerste instantie helemaal niets mee. Juist zij krijgt de rol om de zoektocht naar een nieuwe Fink te leiden. Sterk van vorm, met interviews en toneelteksten. Schrijver Ali Benjamin debuteerde in 2016 in Nederland met Suzy en de kwallen. Vertaald door Lidwien Biekmann. 12+