vrijdag 9 juli 2010

Lezersvraag: hoe krijgen we ze aan het lezen?

Mij wordt nogal eens een kind toegeschoven dat niet wil lezen. Ik heb zo mijn ideeën hoe dat moet, maar ik ben ook maar een recensent. Deze zomer wil ik mijn stappenplan eens tegen het licht houden. En dat doe ik het liefst met praktijkmensen: bibliothecarissen, leraren, kinderboekenverkopers. Dus... bent u daar? En doet u mee? U weet het het best. Openingsvraag: als je een kind toegeschoven krijgt dat niet wil lezen, wat is dan het eerste dat je doet, en waarom? Praktijkvoorbeelden worden op prijs gesteld!

29 opmerkingen:

  1. Ik ben leerkracht van 5/6. Als ik een kind binnen krijg dat niet wil lezen komt dat vaak doordat er al een paar jaar heel intensief is geprobeerd het kind naar een hoger niveau te brengen, waarbij het leesplezier langzaam is verdwenen.

    * Het gaat mij er om dat er gelezen wordt, waarin maakt me niet zoveel uit in eerste instantie. Komt het leesplezier terug door het lezen van een stripboek, moppenboek, informatieboek, kookboek? Prima, ik juich het toe. Als er maar wel gelezen wordt en niet alleen plaatjes gekeken.
    Dit is ook thuis prima te gebruiken. Geef je kind een moppenboek en na elke maaltijd mag hij jou een leuke mop voorlezen, kook samen iets uit dat kookboek etc.

    * Op school maak ik met een groepje zwakke lezers gebruik van de methodiek RALFI. We komen vier keer per week samen. Aan het begin van de week kiezen we een tekst. Meestal uit boekjes van Informatie Junior, maar pas bijvoorbeeld een tekst over de Vuvuzela. Deze tekst is dan van een niveau dat iets te hoog is, maar door het herhaalde samenlezen wordt de tekst aan het einde van de week beheerst. Dat je tegelijk ook nog iets heel interessants leest motiveert een stuk meer dan 'Wim is boos. Waarom is Wim boos? Wim is boos op Pim..."

    * Ik doe zelf veel aan leesbevordering in de klas. Voorlezen, praten over boeken, als er nieuwe boeken zijn een klein stukje lezen om de kinderen te prikkelen het later zelf te pakken etc.

    * De grootste leesbevordering ooit bij ons op school: het bezoek van de schrijfster Vivian den Hollander. Echt alle kinderen waren enthousiast en wilden alles van haar lezen.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. * Superjuf Anita! Ik ben ook een voorstander van lezen waar je in bent geïnteresseerd. Laat vooral de AVI los, adviseer ik ouders van kinderen met dyslexie. Is hij een fan van PSV? Lees het voetbalverslag in de krant, koop het PSV-blad.

    * Op www.leesplein.nl kun je boeken kiezen op onderwerp.

    * Gisteren was ik op bezoek in een groep 7. De bibliotheek had al mijn boeken in de klas bezorgd. Een uurtje enthousiast vertellen over mijn boeken... Ze gingen allemaal lezen!

    * Een vraag: hoeveel aandacht krijgt leesbevordering op de Pabo?

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Ralfi werkt goed, is ook mijn ervaring. Vooral als degene die het begeleidt er meer dan lezen van maakt.

    Hoewel ik een groot voorstander ben van het kiezen van eigen leesmateriaal, komt het ook voor dat kinderen zelfs dan niet lezen. En op school kun je niet voorkomen dat er toch gelezen moet worden. Het wil dan helpen als je een spelelement toevoegt. In een groepje om de beurt een woord lezen, steeds sneller, pijlen tussen woorden en dan kriskras over de bladzijde gaan, groot en klein lettertype door elkaar, enz.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Maar om terug te komen op de vraag: wat zou je als eerste doen?
    Ik zou praten met het kind, samen een plan maken waar we allebei achter staan. Ik zou vertellen dat ik vroeger zelf bij de buurvrouw moest lezen; een heel eng kinderboekje over een gracht waarin een gevaarlijke snoek zwom (iets met Haak in de naam). Gruwelijk, wat doe je een kind aan! Hopelijk kunnen we er dan samen om lachen en ook een gruwelijk boek kiezen.
    Helaas is er te weinig geld beschikbaar in het onderwijs om dit soort individuele hulp te bieden.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Klopt, er is overal te weinig geld voor en daarom moeten we creatief zijn. Maak gebruik van hogerejaars stagiaires, gemotiveerde leesouders, onderwijsassistenten of richt je rooster zo in dat je een moment in de klas creëert voor extra leesaandacht. Laat bijvoorbeeld de rest van de klas in een circuit 'baklezen' terwijl jij dat kleine groepje bij je haalt voor RALFIlezen.

    Dring in ieder geval niet het thuisfront op om verplicht iedere dag een bepaalde tijd verplichte kost te lezen. Dat haalt de motivatie zo omlaag, dat het eerder averechts werkt.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Voorlezen! En omringen met boeken die je ze niet aanbiedt maar er wel boeiend uitzien en die 'rondslingeren'.

    Ik heb de pabo gedaan en de beste manier waarop mijn docent aan leesbevordering deed was ons voorlezen, elke les het eerste kwartier. Het door haar voorgelezen 'Herrie, klein voorleesboek over een grote schreeuwlelijk' van Ted van Lieshout maakte in mij de liefde voor kinderliteratuur definitief wakker.
    Les in leesbevordering kregen we evenwel niet, althans, ik kan het me niet herinneren. Maar die voorlezende docent wel. Je bent nooit te oud om voorgelezen te worden..

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Volkomen eens met Eveline: voorlezen. Dan kun je de mooiste boeken kiezen, degene die anders misschien te moeilijk zouden zijn. Daarmee wek je meteen een inwendige mooite-standaard in kinderen; ze hoeven zich niet eerst door allerlei narigheid heen te worstelen voordat het leuk wordt: het is al leuk.

    Het is belangrijk te ondervinden hoe fijn het is om ín een verhaal te zitten, te zien dat je dat gevoel niet alleen met tv of gamen kunt ervaren. Als je niet vlot kunt lezen, wordt het nooit een genoegen, maar zal het altijd een taakje blijven. Door voor te lezen breng je dat genoegen over - daarmee wordt het laagdrempeliger en durven ze ook andere teksten aan. Voorlezen dus. Of een luisterboek. En dan niet eens per maand, maar iedere dag.

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Een kind dat niet wil lezen? Zet een volwassene die bezeten is door lezen in zijn buurt. Mischien weet het kind gewoon nog niet dat lezen leuk is en ziet het dit toch op deze manier.

    En als dat nog niet helpt? Laat hem voetballen, verdorie. Van ieder kind een plezierlezer maken is utopie.

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Bedankt voor al die reacties. Ik ga een vervolgvraag bedenken. Ik vat alvast samen:
    - Ouders afraden om verplichte leessessies in te stellen
    - Niet druk maken over niveau, maar laten lezen over dingen die hij / zij toch al interessant vindt (mag ook 'te moeilijk' zijn)
    - Goede voorbeeld geven (mensen zien genieten, maakt nieuwsgierig)
    - Weten waar je op moet houden: niet iedereen wordt een lezer

    Mis ik er hier één of zijn dit ze?

    Ik ben trouwens ook nog steeds benieuwd naar veel concrete voorbeelden. Dus naam kind (mag gefingeerd), leeftijd, probleem... en zo ging het verder. Dus cases, verhaaltjes.

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Je moet ermee beginnen, zichtbaar de krant (of een boek) te lezen als je kind nog in de box zit. Dat kind wil maar één ding: hetzelfde doen als papa of mama.

    Ook enthousiaste, lezende grote broers of zussen worden graag nagebootst.

    De vraag hoe je kinderen aan het lezen krijgt, is niet te beantwoorden als ze geen lezend voorbeeld hebben. Je moet niet wachten tot een kind heeft leren lezen op school, en dan hopen dat hij het leuk vindt. Er zijn zó veel ándere leuke(re) dingen.

    Een kind moet al gefascineerd zijn door lezen voor hij het kan.

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Wat ook erg kan helpen is goed advies.
    Onderschat de mogelijke invloed van een goede boekverkoper niet.
    John van Speelboek in Amersfoort kent heel veel boeken in zijn winkel. Hij leest erg veel. Toen ik vertelde waar mijn twee zonen van 13 zich mee bezig houden (vooral even erg weinig met boeken) riep hij: 'Geef ze 'Daar gaan we weer', van Anke Kranendonk'. Tot mijn verbazing smulden ze van het boek. Allerlei citaten werden giechelend verteld tijdens het eten.

    Goed advies op maat is goud waard.

    BeantwoordenVerwijderen
  12. Mijn zoon (nu 10) wilde niet lezen. De avi-boekjes op school vond hij te saai, zijn leesniveau was te laag om de boeken te lezen die hij echt leuk vond. Gelukkig ben ik vroeger redactrice geweest bij een grote stripuitgeverij en heb ik een kelder met drie miljoen stripboeken en zeventig jaargangen Donald Duck. Die heb ik allemaal naar zijn kamer gesleept. Dat was stap 1. Stap 2 was wat lastiger, om hem van strips naar echte boeken te krijgen. Gelukkig heb ik ook een kamer vol kinderboeken. Daar richtte ik een plankje in met boeken die ik erg geschikt voor hem vond en vertelde hem dat hij alles mocht lezen, behalve de boeken op dat ene plankje, omdat die te moeilijk voor hem waren. Dat bleek geweldig te helpen.
    Stap 3 was een idee van mijn man. Die daagde hem uit: als je dit boek binnen twee dagen uit hebt, krijg je een nieuw boek van me. Ik vond het verschrikkelijk, maar het werkte echt. Tot elf uur 's avonds lag hij te lezen om zijn boek uit te krijgen. In de boekwinkel lieten we de door hem uitgekozen boeken daarna feestelijk inpakken, 'jaha, het is een cadeau,' zeiden we tegen de boekverkoper, die het boek vol plakte met linten en stickers.
    Maar het meeste effect hebben de boeken van de Grijze Jager gehad. Alle jongens in de klas lazen ze en ze maakten er een wedstrijd van wie in welk deel was. Ik ben geen jongen - nooit geweest ook - en verbaas me over hoe het competitie-element mijn zoon echt tot een lezer heeft gemaakt. Het voelt volkomen tegennatuurlijk, lezen is geen wedstrijd, lezen is gewoon leuk. Maar als het werkt...

    Manon Sikkel - kinderboekenschrijfster

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Genieten, al deze reacties. We voegen toe aan de lijst:
    - Boeken verbieden
    - Competitie-element (alleen voor jongens)

    Nou ja, alleen voor jongens. Speelt dit ooit bij meisjes??

    Ik voeg 'een goed advies' nog niet toe want het gaat nog niet verder dan wat we al hadden namelijk 'boek laten aansluiten bij interesse'. Of is dit echt een ander punt? We zouden het kunnen noemen:
    - Geef hem Het Cruciale Boek (maar hoe kom je daar dan aan?)

    Wat is het geheim van een goed advies? Wat is in dit voorbeeld het geheim van 'Daar gaan we weer' van Anke Kranendonk?

    Misschien ook leuk om toe te voegen aan de voorbeelden: cruciale boeken.

    BeantwoordenVerwijderen
  14. Bij mij in huis is ook zoon (10) die periodes heeft van niet meer willen lezen. Waar ik ook mee aan kwam dit had teveel letters, te kleine letters dan was het boek weer te dik enz. of te weinig tekeningen. Dit in tegenstelling tot zijn zus (8) die 15 boeken per keer haalt bij de bibliotheek. Met moeite nam hij de laatste tijd twee stripboeken mee.
    Maar kletste intussen wel veel over uitvinder willen worden en hoe je goede uitvindingen verzint e.d. Toen nam ik 'de uitvinding van Hugo Cabret' mee (dacht zelf nog te dik enz. maar wel heel veel tekeningen!) Dit viel ontzettend goed in de smaak was dus ook meteen het cruciale boek. Want zijn leeshonger lijkt sindsdien weer wat toegenomen. Leuk was dat hij erover kon opscheppen dat hij zo'n dik boek binnen een paar dagen uit had (competitielement!)
    Ik heb ook het idee dat voor de moeilijke lezers tekeningen erg belangrijk zijn.
    Goed advies bij de boekwinkel hoe goed ook bedoelt slaat de plank bij ons nog al eens mis. Maar als ouder oren openhouden naar waar hij mee bezig is doet een hoop. Ik zoek nu bijv. nog een goed detectiveboek voor hem (want hij wil nu detective worden ;-) , iemand nog een tip?

    BeantwoordenVerwijderen
  15. Nou, nog een reactie dan: behalve dat mijn zoon (10, groep 8) alle Grijze Jager-boeken in sneltreinvaart leest, vraagt hij ook nog steeds of ik Lotta uit de Kabaalstraat en de verhalen van Kikker en Pad wil voorlezen. Terwijl hij 'Alles of Niets' van Khalid Boudou in een dag zelf had uitgelezen. Die combinatie van, in mijn ogen, totaal verschillende boeken voor zeer uiteenlopende doelgroepen (Kikker en Pad 4+, Khalid Boudou (over gokverslaving) 14+) maakt het wel erg moeilijk om inzicht te krijgen in het jongensbrein. En terwijl mijn dochter van 14 net terug is uit de bibliotheek met tien boeken (!) omdat ze een week met een vriendin naar zee gaat, vraagt mijn zoon wat een bibliotheek ook alweer is. Misschien moet ik maar concluderen dat de enorme leeshonger van (vooral) meisjes bij jongens niet bestaat. Dat je als ouder gewoon heel hard je best moet doen om de juiste boeken te vinden en dat er werkelijk geen pijl te trekken is op wat jongens leuk vinden (dat blijft trouwens zo als je ouder wordt, ahum:)

    BeantwoordenVerwijderen
  16. ik heb zelf drie zonen (van 9, 7 en 3) dus ik kan niet vergelijken, maar mijn ervaring is dat het net heel duidelijk is wat jongens graag lezen. ze willen een juiste mix van humor en spanning. Dokter Proktors teletijdtobbe van Jo Nesbo en Boem! van Mark Haddon waren hier voltreffers, maar mijn oudste zoon (9) heeft die niet zelf gevonden, ik heb ze hem gegeven. Ik denk dat ik als meisje vroeger veel minder duidelijk wist wat ik goed vond, en dus maar alles las (en dus ook met stapels boeken van de bibliotheek thuiskwam). Als moeder (of juf, en in het onderwijs zijn er nu eenmaal veel meer juffen dan meesters) ligt het wat verder van je af dan wat je zelf goed had gevonden vroeger, maar als je eenmaal in dat jongenshoofd bent doorgedrongen, weet je perfect wat ze graag zullen lezen. En bij het voorlezen kun je je inderdaad heel wat meer permitteren: Guus Kuijer, Kikker en Pad (ook hier), Emiel en de detectives (Erich Kastner), Joke van Leeuwen... ze smullen ervan.

    BeantwoordenVerwijderen
  17. 'Daar gaan we weer' van Anke Kranendonk gaat over pubers van een jaar of 13, net als onze jongens. De personen worden niet mooier en leuker en avontuurlijker neergezet dan ze zijn. De dingen waar ze mee zitten zijn echt. Dat maakt het erg herkenbaar. En dat is prettig. Dat geeft ze het gevoel dat ze niet de enige zijn die zo 'raar' doen. En dat het bv nog veel erger kan.
    Verder is het boek grappig. Ook weer door de herkenbaarheid trouwens. En dat maakt het erg toegankelijk.

    BeantwoordenVerwijderen
  18. Eens met de meeste reacties: voorlezen en dan boeken die ze zelf niet zo gauw zouden pakken. Ik las mijn kinderen voor tot ze 12 en 13 waren. En bij mij thuis was het verder zo: als mijn zoons naar bed gingen mochten ze kiezen: licht uit en ogen dicht, of nog een half uurtje lezen (of langer, dan deed ik net alsof ik het niet merkte). Dat was de keuze. Meer niet. Als het een keuze was geweest tussen nog een half uurtje tv of computer enz. en lezen, dan wist ik het wel. Maar die keuze was het dus niet. En verder als ze vroeg wakker werden (een van mijn zoons meldde zich steevast om 6.00 uur in de ochtend) mochten ze lezen, kon me niet schelen hoe vroeg. Na het ontbijt mochten ze doen wat ze wilden.
    Zo kwamen ze vanzelf aan lezen toe. En we praatten over wat ze lazen. Het maakte dat ze voelden dat ze iets 'belangrijks deden'. Aandacht is altijd fijn.

    BeantwoordenVerwijderen
  19. Ik ken vooral cases waarbij dingen niet werkten. Sjoerd (9) die 's avonds verplicht zelf moest lezen om ‘snelheid’ op te doen. Hij deed het wel, maar raakte vrijwillig geen boek meer aan (terwijl hij daarvoor wel stripboeken las). Of Claartje (9) mocht alleen kiezen uit de AVI-kast; volgende boeken waren pas toegestaan als alle veertig AVI-5-deeltjes uit waren. Ze zorgde ervoor dat ze zo min mogelijk tijd aan lezen hoefde te besteden (montessorischool, dus enige mate van roostervrijheid), omdat het einde van de kast nauwelijks in zicht kwam. En bij Laurens (8) werd de nadruk gelegd op zijn gebrekkige lezen, waarbij voorbijgegaan werd aan zijn knappe rekenen. Hij dacht dat hij helemaal niks kon en ging zéker niet lezen. Maar goed, dat valt allemaal onder je conclusie: weten waar je moet ophouden.

    Wat voorlezen betreft geloof ik trouwens niet alleen dat het als voorbeeld dient, zoals je in je samenvatting schrijft, maar dat het vooral om de gewaarwording zelf gaat die prettig is. En als antwoord op je vraag om concrete voorbeelden:
    - de talloze volwassenen in mijn omgeving die zich het voorleesuurtje herinneren als een van de heerlijkste momenten uit hun lagereschooltijd; niet de uurtjes waarop zij zelf moesten lezen. Ook al werden het geen plezierlezers, toch waren die voorleesuren voldoende om hen het belang van lezen te laten inzien en zijn zij later hun kinderen ook gaan voorlezen.
    - Vriendje Daan (11) pakte zijn eerste echte boek nadat de meester op vrijdagmiddag een spannend boek voorlas en hij niet tot na het weekend wilde wachten om te weten hoe het verderging.
    - Mijn zoon las tot zijn tiende niets dan Asterix, Donald Duck, Robbedoes en grasduinde alleen in ‘informatieve’ boeken over vulkanen, dinosaurussen en dat soort dingen. Hij werd wel iedere dag voorgelezen en luisterde vanaf zijn tweede jaar veel naar luisterboeken en sprookjes op cd, in de auto en thuis als alternatief voor de tv. Op een dag legde ik een boek neer waarvan ik dacht dat hij het mooi zou vinden en zei: 'Kun jij alvast kijken of dit iets voor je zus zou zijn?' Hij las het dezelfde avond in bed uit en wilde nog een boek.

    Wat me herinnert aan twee andere tactieken die bij mijn kinderen goed werken:
    1) een boek aanbieden onder het voorwendsel dat het voor iemand anders is (zoiets als het verbodenboekadvies), voor een jonger broertje of zusje, of als cadeautje voor een vriendje.
    2) De strategie van het laten rondslingeren. Door een boek prominent maar achteloos op tafel of op de bank te laten liggen, wordt de nieuwsgierigheid van mijn kinderen altijd gewekt – zelfs bij de jongste van 3 jaar. Ik hoorde laatst van een boekverkoper dat hij een variant daarop gebruikt in zijn winkel. Als zijn medewerkers of hijzelf een boek gelezen hebben waar ze enthousiast over zijn, schrijven ze kort op een post-it waarom zij het de moeite waard vonden, plakken dat op het boek en leggen het nonchalant maar prominent op de voorstellingstafels.

    Voor cruciale boeken denk ik dat leeftijd en interesse meespelen. En herkenning: eigen leeftijd, eigen leefsituatie of een genre dat aanspreekt; spannend, sprookjesachtig of juist realistisch.

    Aanzetjes die bij ons werkten:
    - Bobbel die in een bakfiets woonde en rijk wilde worden van Joke van Leeuwen. Mede vanwege de bladspiegel: grote letters, veel tekeningen.
    - Het geheim van Mories Besjoer van Anke de Vries. Spanning en geheimen.
    - Koning van Katoren van Jan Terlouw en de meesterdieftrilogie van Thijs Goverde. Beide sprookjesachtig.

    BeantwoordenVerwijderen
  20. Nu maar een rondje SLECHTE VOORBEELDEN dan?

    Bedankt voor alle geweldige voorbeelden. Altijd weer fascinerend om te zien hoezeer dit 'leeft'.

    BeantwoordenVerwijderen
  21. Dus:
    - Wat werkt dus écht niet? (Graag met concreet kind erbij.)
    - Wat is het slechtste advies dat je ooit kreeg? (Titel boek + kind en waarom)

    BeantwoordenVerwijderen
  22. Ik mis in je samenvatting nog het voorlezen, dat is iets anders dan het goede voorbeeld geven. Het gaat om het ervaren van het in een verhaal zitten. Pascale verwoordt het prachtig: 'Daarmee wek je meteen een inwendige mooite-standaard in kinderen; ze hoeven zich niet eerst door allerlei narigheid heen te worstelen voordat het leuk wordt: het is al leuk.'

    Slechte voorbeelden: op een school waar ik werkte werd door sommige leraren gestraft als kinderen stiekem boven of onder hun avi-oefenniveau lazen. Ik kende ook kinderen die thuis alleen avi-boekjes mochten lezen (en vooral geen donald ducks meer, want 'strips zijn geen boeken'). Poef! Weg leeszin.

    Milja: de blomkwist-boeken van lindgren? De dievenbende van scipio?

    BeantwoordenVerwijderen
  23. @ Eveline dank voor de tip, ik ga naar de blomkwistboeken op zoek! De dievenbende van scipio ligt helaas al een jaar ongelezen naast zijn bed.

    BeantwoordenVerwijderen
  24. @ Milja en Eveline: ja, Blomkwist! De bende van de Witte Roos vonden ze hier prachtig (en ik ook). Misschien nog De zevensprong van Tonke Dragt? Briefgeheim van Terlouw? Niet echt detective zoals Emile of Blomkwist, maar het schurkt er wel tegenaan.

    Wat mijn zoon (11) trouwens ook mooi vond, was zo'n boek om zelf 'forensisch onderzoek' te doen. Hij kende dat genre of die term verder niet, maar met het boek kun je zelf een beetje detectiveje spelen. Er zal vast een plank vol van zijn, wij hadden Crime Scene Detective van Carey Scott uit de bibliotheek. Valt niet helemaal in de categorie leesbevorderende pareltjes, maar wel gezellig bij wijze van vakantieboek.

    @ Pjotr: sorry voor het off-topic.

    BeantwoordenVerwijderen
  25. Slecht voorbeeld: ik was 15, 'moest' op school een boek lezen en er een boekbespreking over maken. Koos 'Waterschapsheuvel' (om niet echt een duidelijke reden). Las het tot halfweg. Maakte toch een boekbespreking waarbij het niet opviel dat ik het niet had uitgelezen. Kreeg de boekbespreking terug: 7/10 en de opmerking 'Het is zo goed dat ik moeilijk kan geloven dat het van jou is.'

    BeantwoordenVerwijderen
  26. @ Pascale bedankt! Die laatste hebben we gehaald bij de bieb en de rest volgt spoedig hoop ik.

    BeantwoordenVerwijderen
  27. Wat volgens mij echt niet werkt en waarmee ik jammer genoeg veel jongeren in de bibliotheek zie, is een te lange boekenlijst met titels die al veel te oud zijn (soms boeken uit eind jaren '80).
    Dikwijls gaan we die boeken voor hen uit het magazijn van de bib halen omdat ze ze nu eenmaal moeten lezen. Als je het boek dan aan de jongere geeft, zie je hun gezicht letterlijk (nog meer) zakken. En ik kan hen geen ongelijk geven, die boeken zien er ouderwets en stoffig uit. Op die manier verleid je jongeren echt niet tot lezen!

    Ik vind het zo jammer dat er nog zoveel verouderde leeslijsten op scholen worden gebruikt terwijl er zoveel nieuwere, goede boeken voor jongeren op de markt en in de bib zijn. Misschien nog een beter idee: laat jongeren zelf een boek kiezen of werk met de leuke site van Stichting Lezen www.boekenzoeker.org. Of maak een eigentijds suggestielijstje.

    BeantwoordenVerwijderen
  28. slecht voorbeeld:
    Verplicht boeken lezen voor de lijst op de middelbare school.
    Ik heb mijn hele leven veel gelezen, behalve in die periode.
    Ik weet niet meer om welke boeken het ging. Maar het feit dat ik ze niet zelf mocht kiezen was genoeg om jarenlang zo weinig mogelijk te lezen.

    BeantwoordenVerwijderen
  29. Hallo allemaal, dank voor de vele reacties die ik eens rustig moet bestuderen. Helaas zijn een deel van de reacties niet verschenen omdat ik mijn weblog zo heb ingesteld dat ik na twee weken reacties moet 'controleren'. Zo voorkom ik dat ik reacties op oude stukjes over het hoofd zie. Ze staan er nu op.

    Goed nieuws: de jongen die de aanleiding was van dit gesprek heeft de afgelopen vakantie in twee uur tijd een boek uitgelezen: het leven van een loser van Kinney. Hoera!

    BeantwoordenVerwijderen