woensdag 2 december 2009

De misser van 2009

Het opstellen van mijn top tien is altijd een moment van harde zelfreflectie. Waar sta ik nog steeds achter en wat heb ik dit jaar verkeerd gedaan? Tijd is een onderschatte factor bij het recenseren. Niet zelden denk ik aan het eind van het jaar: dat boek besprak ik negatief, maar het is wél blijven hangen. Of ik besprak een boek heel positief, maar ik heb er maanden later totaal geen gevoel meer bij. Daarom ben ik ook zo wantrouwig als recensenten een boek 'nu al klassiek' noemen. Dat weet je pas na jaren! Recenseren op technische kenmerken kan heel goed snel, maar een gevoel dat een boek geeft, kan veranderen. In positieve, maar ook in negatieve zin. Het lastigst is sterren geven. Ik vind toch dat vijf sterren betekent: kopen dat boek. Maar dat ik heel enthousiast ben over een titel, wil niet zeggen dat ook iedereen het moet kopen. Dat ging dit jaar mis met Tiffany Dop van de door mij zeer gewaardeerde auteur Tjibbe Veldkamp. Stilistisch hoogstandje, zeer orgineel en lekker confronterend. Achterbuurtmeisje van 13 probeert zwanger te worden en gaat daar schokkend voortvarend mee aan de slag. Ik vond het met name interessant omdat het zo deed denken aan Zazie dans le métro (1959) van Raymond Queneau waar ik een gevoelig plekje voor heb. Maar zitten kinderen daarop te wachten? Ik denk het niet. Ik preludeerde al op mijn twijfels in mijn recensie. Die twijfels zijn gebleven en gegroeid. Daarom staat dit boek ondanks de sterren niet in lijstje met beste boeken van 2009. Maar het blijft een interessant boek. Als curiosum.

3 opmerkingen:

  1. Beste Pjotr, geeft niks, joh. We vergissen ons allemaal wel eens. Het lijkt trouwens alsof je ervan uitgaat dat kinderen jouw mening over Tiffany Dop zullen delen. Dat lijkt me een drieste generalisatie. Of bedoel je dat niet?

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Neej, dat heb ik te driest geformuleerd. Ik bedoelde hier mijn eigen redenering. Sommige boeken vind ik interessant omdat de personages alleen bestaan in de taal. Het lijkt dan realistisch, maar eigenlijk is Tiffany een soort Alice in Wonderland. Ik vond dat ook de spanning van Tiffany Dop: moet ik dit personage nu serieus nemen alsof ze echt bestaat, en haar plannen dus heel schokkend vinden, of moet ik haar zien als een papieren meisje dat op een bijzondere manier naar de werkelijkheid kijkt. Om het met andere schrijvers te vergelijken: is Tiffany een echt bestaand achterbuurtmeisje zoals die van Louis Paul Boon, waar dan de vreselijkste dingen mee (dreigen te) gebeuren of is het een verzonnen achterbuurtmeisje zoals Zazie van Raymond Queneau, die alleen in de fantasie bestaat en dus onkwetsbaar is? Wat ik mezelf in dit stukje verwijt is dat ik in die gedachtelijn volkomen vergat dat zo'n redenering aan (de meeste) kinderen (nog) niet besteed is. En dat ik daarmee de plank missloeg. Ik probeer zo min mogelijk, liefst helemaal geen, mening te hebben over wat kinderen zullen vinden. Want dat hebben we altijd mis. Ik matig mij hoogstens een (wetenschappelijk licht onderbouwde) mening aan over wat kinderen op welke leeftijd aankunnen. Als kinderen dit boek geweldig vinden: mooi! Het zal alleen vast niet vanwege die vage redenering van mij zijn...

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Alice in Wonderland?

    Is er een goede reden om Tiffany Dop niet gewoon te lezen als een sprookje? Compleet met goede toverfee en reddende prins?

    Critici hebben van Divckens wel gezegd dat hij sprookjes schreef, sluw vermomd als sociaal realisme.
    Lijkt me hier, zo ergens, ook aan de orde.

    BeantwoordenVerwijderen