zondag 7 november 2010

III. De puinhopen van Potter

In de jaren negentig van de vorige eeuw bloeiden er in het kinderboekenreser- vaat duizend bloemen en was er in de boekenwinkel voor elk wat wils : van populaire pulp tot eigenzinnige nichekunst. Sterker nog: de nichekunst werd uit de winst van populaire auteurs betaald. Toen kwam Joanne Rowling en maakten we kennis met middernachtelijke rijen voor de boekhandel en een vorm van populariteit die een agressiever soort zakenmensen aantrekt. Die bestsellerhysterie was natuurlijk niet nieuw, maar kwam overwaaien uit de wereld van het volwassenenboek. Het kinderboek werd big business, met literaire agenten die belachelijke bedragen bieden op manuscripten en vechten om filmrechten. In blinde paniek werd naar opvolgers gezocht, die bijna allemaal flopten. Wat veel mensen over het hoofd hebben gezien is dat het succes van Potter wel begon op schoolpleinen maar dat volwassen lezers de hand hadden in de hype: de oplagen van de vierde editie in Nederland was al veel hoger dan het aantal kinderen dat er toen in die leeftijdsgroep rondliep. Tegelijkertijd deed zich nog een ander raar fenomeen voor: beroemde mensen die ook even een kinderboek gingen schrijven. Madonna deed het. Paul de Leeuw deed het ook. Zonder ook maar iets van waarde achter te laten. Al die literaire goudzoekerij is met Potter begonnen en de schade is enorm: het kinderboekenvak is in een enorme versnelling geraakt en niemand durft als eerste aan de noodrem te trekken. Daarom mogen wij, ook al heeft hij dit vast niet voorzien laat staan gewild, wel spreken van de puinhopen van Potter.

Terug naar het overzicht. Illustratie: Warner Bros.

5 opmerkingen:

  1. Zoals je zelf al zegt, Harry Potter wordt erg veel gelezen door volwassenen. Nou kun je je afvragen wat dat zegt over die volwassen lezers, maar heeft 't ook een negatief effekt op wat kinderen te lezen krijgen? Zelfs als ouders hun kind een Harry Potter geven, geven ze hun kind tenminste nog een boek dat op die schoolpleinen is begonnen.
    En dat sukses goudzoekers aantrekt is van alle tijden.

    De tweede vorm van goudzoekerij lijkt me veel kwalijker, als dat betekent dat ouders hun kind een boek geven waarvan de belangrijkste kwaliteit is dat 't door een bekend persoon is geschreven.

    Ik zou zeggen dat er een verschil is tussen een persoon die bekend is geworden omdat ze een boek heeft geschreven en een persoon die een boek schrijft omdat-ie bekend is.


    Overigens is Harry Potter natuurlijk een goed voorbeeld van het soort dik boek dat het leesplezier heeft teruggebracht. Je bouwt je serie leuk op.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Dank je. Ik heb niets tegen Potter, dat moge duidelijk zijn. Het gaat me om de gevolgen van Potter. Daar zitten goede en minder goede bij. En het is natuurlijk alijd gevaarlijk om één historisch feit van álles de schuld te geven. Maar in dit geval komen bij Potter wel veel interessante trends samen.

    Ik denk dat in de kern het probleem is dat door het grote succes van Potter uitgevers minder zin hebben om te investeren in 'langzaam' succes.

    Als je zó veel kunt verdienen met één auteur, waarom zou je je dan druk maken over en moeite doen voor al die andere?

    BeantwoordenVerwijderen
  3. En dat volwassenen kinderboeken lezen is prachtig. Probleem is alleen dat het de cijfers vervuilt. Volwassenen zijn met een enorme meerderheid. Je bent 18 jaar jong en 70 jaar oud. En de interesse in wat kinderen écht graag lezen is toch al laag. Ik krijg iets te vaak te horen: ze hebben toch Potter, daar mogen we toch ook wel wat tegenover zetten? Maar 'ze' hebben Potter misschien wel helemaal niet (meer) zo lief als volwassenen. Kortom: zoiets als Potter is een enorme groene blob op je radar waardoor je de rest niet meer ziet.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Gelukkig hebben wij Tonke Dragt en heb jij een prachtig interview met haar gehouden. Dank daarvoor!

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Dit is wel heel vijandig tegenover Potter. Want hoeveel schrijvers zijn nu eenmaal in staat zoiets briljants te schrijven??? Het is de mode om Griffel-winnaars te aanbidden, terwijl hun werk totaal geen eeuwigheidswaarde heeft. Ook geen enkel kind leest die boeken. Het zijn gewoon boeken die goed zijn geschreven (als je als een epigoon te werk gaat krijg je ook een griffel: Gideon Samson) maar verder geen verhaal biedt. Kijk eens naar de Gouden Griffel 2010: een lachertje! Een goeie schrijver vindt altijd wel zijn weg naar de lezer, maar dan moet de schrijver (dat lijkt me niet meer dan logisch) een perfect boek schrijven. Alleen het meesterwerk verdient respect, de rest mag wat mij betreft in de ramsj. Wat heb je nu aan halve boeken? Wat lees je liever: Rowling of het nieuwe boek van Ted van Lieshout? Ik weet het wel!

    BeantwoordenVerwijderen