vrijdag 8 januari 2010

Kappen met kleuterteksten

"Waar is dat boek met die gekke beesten?", vraagt mijn vierjarige dochter vanochtend al voor de zoveelste keer bij het ontbijt. Ze bedoelt Huisbeestenboel, het tweede prentenboek van Loes Riphagen, dat al een tijdje op onze grote eetkamertafel rondslingert. Een tekstloos prentenboek zoals je die tegenwoordig wel vaker ziet. Het gaat over een groep huisdieren in een Vinexhuis. Ze vermaken zich kostelijk als de baasjes van huis zijn. Vandaag is de vis favoriet, hoewel ze nog niet heeft kunnen ontdekken hoe het nu komt dat hij ineens geel wordt. En daar zitten we dan samen zwijgend te lezen boven de cornflakes en de weetabix. Af en toe vertelt ze me wat ze nu weer gevonden heeft, maar meestal laat ze me met rust. Dat vind ik zo geweldig aan die tekstloze boeken. Nooit de vraag: "Wat staat daar, papa?" En ze worden er nog slim van ook, want het is een heel gedoe om de verschillende verhaallijnen te reconstrueren. De manier waarop mijn dochter met die boeken bezig is, heeft mij gesterkt in de vroeger ondenkbare gedachte dat er voor kleuters vooral boeken zouden moeten zijn met zo min mogelijk, liefst géén tekst. Prentenboekenteksten zijn vaak slecht. Te lang, te moeilijke woorden, te veel plaatje-praatje, te mooi op een manier die kleuters helemaal niet waarderen, te pretentieus. Ik zit ontzettend vaak een kortere, concretere versie te maken en echt niet om eigenwijs te doen. Kleuters willen gewoon kijken en kletsen. Hoogstens zou de tekst korte, noodzakelijke aanwijzingen moeten bevatten voor de voorlezer, als dat nodig is. Ik denk dat ik op dit punt ga radicaliseren. Geen tekst voor je zes bent, of zo.

8 opmerkingen:

  1. Ik vond de tekst bij Riphagens eerste (Slaapkamernachtdieren) ontzettend saai, dus ik kan me voorstellen dat dát sowieso een vooruitgang is.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Een prentenboekentekst schrijven is voor auteurs volgens mij vaak nogal slikken.
    Het is heel moeilijk om een goed compact verhaal te maken dat ook nog eens beeldend is genoeg is voor een prentenboek. Het is echt ploeteren en dat zie je er als lezer zelden aan af.
    Vervolgens moeten ze hun in elkaar geploeterde zuigeling uitleveren aan ons eigenwijze illustratoren. En wij gaan als het goed is compleet met het verhaal aan de haal. Het liefst zonder al teveel bemoeienis van de auteur.
    Ik hou ook erg van tekstloze prentenboeken. maar het hangt wel van het soort verhaal af. Sommige verhalen moeten gewoon verteld worden. En woorden zijn dan heel handig.
    Ik waardeer de mensen die het kunnen graag.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Hoop dat Loes er een dikke vette prijs voor wint want het is een super leuk boek. Ik vind dat trouwens ook van Boomhut van Marije Tolman die gun ik volgend jaar het gouden penseel!

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Ik vond Tolmans boomhut ook erg mooi, als volwassen geworden boomhuttenbouwer. Maar meer voor een galerie. De techniek overheerst in dit boek nogal het verhaal.

    @Mies, moeilijk is het zeker en ik waardeer mensen die het kunnen net zo hard als jij. Maar dat spreekt op geen enkele manier tegen dat mensen die het niet (zo goed) kunnen het ook niet moeten doen... en ik denk dat de verhouding redelijk tot goede teksten / slechte tot overbodige teksten in de totale prentenboekenproductie 1:10 is. Het is zoeken met een zaklampje en ik wil met dit blogonderwerpje maar aangeven dat ik op dat punt steeds kritischer begin te worden.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Ik ben het met je eens dat er weinig goede teksten zijn voor prentenboeken.
    Ik zei het omdat ik buiten het vakgebied bijna nooit iemand tegen kom die ziet hoe moeilijk het is. Iedereen lijkt te denken dat je zo'n verhaaltje wel even schrijft.
    Mijn favoriet is trouwens "22 wezen" van Tjibbe Veldkamp en Philiph Hopman. Daar zit zoveel losheid in. Tekst en illustratie lijken als vanzelf op elkaar aan te sluiten.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Ik denk dat mensen 'buiten' het vakgebied, namelijk voorlezers zelf, heel goed weten dat dat moeilijk is. Want die merken avond aan avond dat ze rotteksten zitten voor te lezen. Maar die mensen hebben geen stem buiten de slaapkamer van hun kinderen. Wel een duur prentenboek gekocht waarvan ze de tekst ook nog eens mogen samenvatten. Ik denk dat vooral de schrijvers van prentenboeken en hun uitgevers er te licht over denken. Laten we wel wezen: die hebben het gedaan. Ik mis op dit punt vooral een link tussen ervaringen in de slaapkamer en de uitgeverij, die dan zou moeten concluderen: goed, dat doen we volgende keer anders.

    BeantwoordenVerwijderen
  7. @ Pjotr, Ja misschien heb je gelijk dat de techniek overheerst, ik heb het eerlijk gezegd ook vooral voor mijzelf gekocht. Maar voor mij (tekenaar) is het wel een verademing zo mooi. En met lelijke illustraties heb ik weer geen zin om iets voor te lezen. En ik vind heel veel lelijk helaas.

    BeantwoordenVerwijderen