Weekgreep #18-17: nóg meer sprookjes van Thé Tjong-Khing, Witte Piet... waarom niet?, Mijn Clementine, Annet Schaap maakt nog meer zeemeerminnen, heruitgave Rijmsoep van Roald Dahl

1. Thé Tjong-Khing Sprookjes van overal

Wat is die man toch griezelig productief en word er maar eens níet blij van: Thé Tjong-Khing schreef en illustreerde nóg maar een sprookjesboek, dit keer met verhalen van over de hele wereld. Zoals het prachtige openingsverhaal uit Zweden over Olle, die zo graag zout op de staart van een ekster wil doen opdat hij vele rijkdommen kan wensen. Voor de ekster dat toestaat, moet hij eerst allerlei wensen van de ekster vervullen. Het duurt even voor hij doorheeft waarom.

2. Gerda Dendooven Piet en Sint en het slimme kind

In samenwerking met twee culturele instellingen maakte de Vlaamse illustratrice Gerda Dendooven een boek over Sinterklaas, die na een regenbui totaal doorweekt bij Loulou op bezoek komt. Piet was al vlekkerig van het roet, maar is nu helemaal schoongespoeld. Zo kan hij niet naar buiten, als Witte Piet. Waarom eigenlijk niet, vraagt het slimme kind. Als je maar cadeautjes brengt! Slim? Of had daar moeten staan: al te doorzichtig? Ik weet het wel.

3. Amy Novesky & Roberto Innocenti Mijn Clementine

Schitterend beeldverhaal over het leven van een schip van de de Italiaanse illustrator Roberto Innocenti en de Amerikaanse auteur Amy Novesky. De bijdrage van de filmische illustraties is dusdanig dat de bezorger van de tekst niet eens op het omslag staat. Innocenti deed veel klassiekers als Pinocchio en De notenkraker maar dit hedendaagse ligt hem wel erg goed.

4. Sabine Wisman & Annet Schaap Ik ben een zeemeermin (maar dat is geheim)

Sabine Wisman was die malle hype om met aan elkaar ge-elastiekte benen het zwembad onveilig te maken ruim voor toen ze in 2004 kwam met het geestige en originele Ik ben een zeemeermin (maar dat is geheim). Toenmalige illustrator Annet Schaap heeft in de tussentijd ook haar liefde aan de zeemeermin verklaard. Misschien was dat ook de aanleiding om na al die jaren dit boek een tweede, opgefriste druk te geven. Logisch.

5. Roald Dahl & Quentin Blake Rijmsoep

Deze vertaling van Rhyme stew verscheen voor het eerst in 1990 en wordt sindsdien af en toe opnieuw uitgebracht. Werd niet zo'n succes als de Gruwelijke rijmen, waarin Dahl sprookjes anders af laat lopen, doorgaans in het voordeel van de slachtoffers. Rijmsoep is dan ook wel van een andere orde. Een preutse oude vrijster staat bij de grabbelton en vindt de grabbelende hand van de dominee onder haar rok. De gymjuf leert Karel een heel ander soort gym. 'Gevaarlijk leesvoer', vermeldt de omslagillustratie. Dahl van zijn pikante en balorige kant.

Weekgreep #2: Rob Ruggenberg, Arabische sprookjes en een spectaculair dinoboek

1. Rob Ruggenberg Piratenzoon
Sinds Thea Beckman is er geen auteur van historische jeugdboeken geweest die zo'n frisse nieuwe kijk op de geschiedenis zo verslavend onder de aandacht wist te brengen. Jonge lezers houden van Rob Ruggenberg en terecht. De kracht van Beckman lag in de tijdreizigerstruc: een herkenbaar hedendaags personage in een historische setting. Het aantrekkelijke van Ruggenbergs werk ligt een journalistieke kijk op de geschiedenis: hij haalt zaken naar boven die we nog niet of nauwelijks wisten en dat maakt elk nieuw boek weer spannend. Dat hij daarmee ook dingen bespreekt die Hollanders in een wat minder gunstig daglicht stellen maakt hem bovendien interessant voor lezers die nog niet doordrenkt zijn met volkslied, roodwitblauw en VOC-mentaliteit. Zijn werk doet het goed in de onderbouw van de middelbare school, maar hij blijft er zelf op hameren dat het voor tienjarigen is bedoeld. (Vanaf 10 jaar, maar 14 is ook goed.)

2. Rodaan Al Galidi en Geertje Aalders Arabische sprookjes
In kinderboeken voltrekken zich kleine revoluties in relatieve stilte en soms is dat maar beter ook. Wie op de bank of in de klas kennis wil maken met andere blikken op andere culturen en dan in het bijzonder de Midden-Oosterse wordt verwend deze maand. Vier titels zijn interessant: Arabische sprookjes van de voormalige vluchteling Rodaan Al Galdi en Geertje Aalders (prachtig uitgegeven met een los knippatroon op de voorkant), de Koran-hervertelling Kinderen van Adam van Petra van Helden (sterke nieuwe loot aan de stam religieuze en filosofische standaardwerken voor kinderen van Ploegsma), Twintig parels van Ed Franck en Martijn van der Linden (duizend-en-een-nacht-verhalen, wel erg kleine letter en daardoor ontoegankelijke uitstraling) en ten slotte het al eerder besproken En toen, Sheherazade, en toen? van Imme Dros en Annemarie van Haeringen. De laatste blijft van dit toevallig ongeveer tegelijk verschenen rijtje de aantrekkelijkste voor kinderen. Mooi uitgegeven, fijn geïllustreerd en ritmisch verteld door Imme Dros. Boekt zoek klas! (Voorlezen vanaf 8 jaar, zelf lezen vanaf 10 jaar.)

Mark Janssen Dino's bestaan niet
Spectaculair prentenboek over Tim en Jesse die op zoek gaan naar een dino. De kijker verdwijnt bijna zelf in de enorme uitklapplaten. Tim en Jesse kunnen maar geen dino ontdekken... maar het publiek wel. Bijna te spannend om voor te lezen aan jongens en meisjes die ondanks de hausse rond T-rix maar geen genoeg krijgen van het meest spraakmakende reptiel uit de geschiedenis van de aarde. (Vanaf 5 jaar.)

In De Weekgreep bespreek ik vers uit de postbus de interessantste titels voor lezers, ouders en leerkrachten. Deze boeken liggen er net en zijn een bezoek aan de boekhandel waard.

**** (4) Linda Groeneveld Een pannenkoek voor de koningin

Dit buitengewoon verfrissende verhaal is misschien iets te van de hak op de tak verteld en de illustraties lijken wel heel erg op het werk van de gezusters Heymans, maar Groeneveld laat tenminste dromen uitkomen. En dát is wat we willen: gewoon een gelukkig einde zonder moralistisch en artistiek verantwoord gezeur. Goeneveld schrijft met overduidelijk plezier het verhaal van Kobus de kok, die zo graag zou willen koken voor de koningin. In haar zinnen neemt ze de stijve stijl en ongeloofwaardige overdrijvingen van oude sprookjes lichtvoetig op de hak. Voor kinderen die dat níet doorhebben, blijft er een vrolijk en onderhoudend verhaal over.

Net uit: Linda Groeneveld Een olifant op de thee

Linda Groeneveld debuteerde in 2007 met het lichtvoetige en aanstekelijke sprookje Een pannenkoek voor de koningin. Eindelijk schreef en tekende ze een wat dikker boek: Een olifant op de thee. Groeneveld doet een beetje denken aan Joke van Leeuwen en de gezusters Heymans, die hun humoristische verhalen zelf illustreren in een stijl die tussen het komische en het romantische hangt. Een prinses die graag een hondje had willen hebben krijgt tot ieders verrassing een olifant bezorgd. En die is bijzonder welkom in het saaie paleis, waar papa nooit tijd heeft en de lakeien braveriken zijn die niets durven.

Letterie: De nieuwe kleren van de keizer

Ik heb nog nooit over Zwijsen geschreven. Dat komt doordat zij fans van AVI zijn en ik daar niet graag over schrijf. Op de verjaardag van mijn dochter, vorige week, had ik daar voor het eerst spijt van. Ze kreeg een boek uit 2009 dat ik, ten onrechte, over het hoofd heb gezien: De nieuwe kleren van de keizer van Martine Letterie. Ik vind boeken voor moeilijke lezers meestal geen doorkomen aan, maar deze serie Sprookjesreis is met veel plezier gemaakt. In deze reeks lopen de sprookjesfiguren bij elkaar de deur plat en komen bijvoorbeeld de zeven geitjes op kraambezoek bij Doornroosje. De serie is onlangs als geheel genomineerd voor de prijs van de samenwerkende kinderboekwinkels. De nieuwe kleren van de keizer is mijn favoriete sprookje en ik had er niet eens een moderne bewerking van. Deze is wel geslaagd. Ik vind het alleen jammer dat het verhaal schijnt te moeten leunen op 'herkenbare kinderen' Yin en Yan. Alsof het oorspronkelijke verhaal van Andersen niet krachtig genoeg is en de kinderen van de schoonmaakster van de keizer nodig heeft om belangstelling te wekken bij de jonge luisteraars. Met de bijpersonages komen er ook allerlei onnodige zijlijnen in het verhaal. Vermoeiend voorlezen is dat. Hou het toch simpel! Bij de tien kleuters op het feestje was vooral de naakte mevrouw op de voorkant aanleiding tot hilariteit. Mevrouw? De uitgever uit het katholieke zuiden is wel erg omslachtig bezig geweest om het keizerlijke voortplantingsorgaan in de schaduw van 's mans buik weg te moffelen. Ook niet nodig. Verder leuk project.

Het bewerken van klassiekers
Voor wie alles wil weten over het bewerken van klassiekers door de eeuwen heen is het proefschrift van Sanne Parlevliet een aanrader. Dat onderzoek houdt echter op in 1950. Ik ben wel benieuwd naar een academische analyse van moderne opvattingen over het bewerken van klassiekers. Op dat terrein is juist na 1950 veel relevante ontwikkeling geweest.

Opgroeien in de letteren doe je met sprookjes

Opgroeien in de letteren, dat doe je natuurlijk bij ons. Met sprookjes bijvoorbeeld. En liever nog: met sprookjesparodieën, waarin het genre een hak wordt gezet en kinderen lachenderwijs ontdekken dat er überhaupt genres zíjn. Moet je niet té vroeg mee beginnen. De prinses en de paradijstuin is bijvoorbeeld bepaald niet geschikt voor kleuters. Die van mij snapt er in elk geval niets van. Grappig natuurlijk, "die stoute prinsessen" maar al gauw dringt zich de vraag op: "Waarom krijgen ze geen straf, zoals ik als ik stout ben?" De essentie van sprookjes is een heldere moraal, de dood aan de slechterik en het eeuwige geluk aan de goeden. "Ze leefden nog lang en heel ongelukkig" is pas grappig als je het sprookje door en door kent en zelfs al een beetje vervelend begint te vinden. Rond de tien dus. En dat is het jammere altijd maar weer van mensen die onder lezen vooral literair lezen verstaan: ze willen te veel en te vroeg. Neemt niet weg dat dit een prachtig prinsessenboek is, afgedrukt op mooi vormgegeven bladzijden in een harde kaft, mits aan de juiste meisjes op het juiste moment geserveerd. Mijn recensie lees je hier.